Niessen lantegiaren 100 urteko ibilbidea jasotzen duen argazki bilduma eskuragarri daukagu Commons irudi biltegian. Ondarea kudeatzen duten erakundeek lizentzia irekien alde egindako apustuari esker, ohikoak dira azken urteotan honelako ekarpenak. Oraingo honetan ordea, argazkiak igotzeaz gain, itzulpen automatikoari esker argazkien deskripzio-testuak elebitan jarri ahal izan ditugu.

Niessen lantegia

Guillermo Niessen alemaniarrak zabaldu zuen lantegi hau 1914. urtean Errenterian. Etxean erabiltzeko tresna elektromekanikoak ekoizten zituzten, entxufeak, etengailuak, lanpara-euskarriak eta antzeko gailuak. 70. hamarkada bitarte, familia-enpresa izaerari eutsi zion, lehenbizi Errenteriako erdigunean kokatutako lantegian eta ondoren Oiartzunen. 1996. urtean ABB multinazionalaren barruan sartu zen.

Niessen lantegia 1926. urtean. Niessen-bilduma, cc-by-sa

Argazki bilduma

Lantegiaren mendeurrenean, 2014an, hainbat ospakizun-ekitaldi antolatu ziren. Horien artean, lantegiaren bilakaera historikoa jasotzeko ahalegina argazki bilduma bidez. Aranzadi Zientzia Elkartea arduratu zen materiala bildu eta digitalizatzeaz. Guztira 6.000 irudi baino gehiago bildu zituen. Horietako 998 argazki aukeratu eta Niessen bilduma osatu zuen.

Bildumako argazkiak eta bertako informazio guztia jendearen eskura dago GureGipuzkoa webgunearen bitartez. Eduki guztia cc-by-sa lizentziapean dagoenez, Wikipediarekin bateragarriak da. Lizentzia ireki hori baliatu dugu hain zuzen bilduma osoa Commons-en jartzeko. Orain zuzenean txertatu daitezke irudiak Wikipediako artikuluetan.

Hizkuntza-teknologiak

Egindako lana ez da hor geratu ordea. Bildumako irudi guztiek argazkiaren edukia deskribatzen duten gaztelerazko testu laburrak dituzte. Bada, Elhuyar-ekin lankidetzan, gazteleratik euskarara itzuli ditugu testuok itzulpen automatikorako sistema bat erabilita. Sare Neuronaletako Itzulpen Automatikoa (NMT, Neural Machine Translation). Commons-en beraz, euskarazko eta gaztelerazko azalpenekin aurkituko ditugu argazki guztiak.

Ondarearen digitalizazioa, lizentzia libreen erabilera eta hizkuntza-teknologien arteko elkarlan bikaina, gure ustez.

Irailean jokatu zen Wiki Loves Monuments argazki lehiaketa eta datu orokor ikaragarriak utzi dizkigu: 64 herrialdek parte hartu dute aurten eta guztien artean 249.683 argazki berri igo dituzte Commons-era. Monumentu eta ondarearen inguruko argazki libreak guztiak, Wikipedia zein beste edozein lekutan libreki erabili ahal izateko. Euskal Herrian bigarren aldiz parte hartu dugu eta aurreko urteko marka hautsiz, 24 argazkilarik bidalitako 859 argazki jaso ditugu. Ekarpen ederra.

EWKE elkarteak izendatutako epaileak lanean aritu dira bidalitako argazkien aukeraketa egiten. Besteak beste, ondoko kriterioak erabili dituzte argazkiak apartatzeko orduan: kalitate teknikoa; originaltasuna; eta, argazkiaren erabilgarritasuna Wikipedian. 10 argazki izan dira finalerako hautatuak, zuzenean nazioarteko sariketara pasako direnak. Horrez gain, Azkue Fundazioak eskainita, ondoko sariak banatu ditugu:

  • Euskal Herriko argazkirik onena: Ebaki lankidearen Gasteizko Bataila birsortzea. Berak eramango du, Parrot Mambo Fly drona.

Euskal Herriko argazkirik onena (2018): Gasteizko bataila birsortzea. Egilea: Ebaki

  • Bizkaiko argazkirik onena: Igerrak lankidearen Itsas Gane Igerrak. Berarentzat izango da Hero Session waterproof Go-proa.

Bizkaiko argazkirik onena (2018): Itsas Gane Igerrak. Egilea: Igerrak

  • Bilboko argazkirik onena: Ebaki lankidearen Grandes Molinos Vascos. Berarentzat Telefonoarekin argazki eta bideoak egiteko produktu sorta.

Bilboko argazkirik onena (2018): Grandes Molinos Vascos. Egilea: Ebaki

Gainerako argazki finalistak, nazioarteko lehiaketara pasako direnak, hauek izan dira:

Bilar – Sorginaren Txabola- . Egilea: TheKlan

 

Narros jauregia eta olatuak -bodyboard. Egilea: TheKlan

 

Gernika – Jai-Alai frontoia. Egilea: Ebaki

 

Azpiegitura hidraulikoa. Egilea: Igerrak

 

Laudio – Ugarte dorretxea. Egilea: Ebaki

 

Abaroa jauregia edurrez. Egilea: Gara2lla

 

Oñati – Sancti Spiritus Unibertsitatea. Egilea: Ondare Lagunak

 

Lehiaketara aurkeztu diren argazki guztiak ikusteko:

https://commons.wikimedia.org/wiki/Category:Images_from_Wiki_Loves_Monuments_2018_in_the_Basque_Country

Amaitzeko, garrantzitsuena: gure ondarearen testigantza jasotzen duten argazki berri mordoa daukagu hemendik aurrera, Wikipedian edo beste edozein egitasmotan erabiltzeko.

 

  • Oharra: Artikuluan txertatu ditugun argazkiak, sariketan parte hartu duten guztiak bezala, CC-BY-SA 4.0 lizentziapean daude.

Ahotsak.eus proiektuak 346 herritako 5.657 pertsona elkarrizketatu ditu azken hamarkada eta erdian. Guztira 49.883 bideo pasarte ditu jada, ahozko ondarea biltzeko helburua duen proiektu honek. Altxorra da, benetako altxorra: milaka pertsona horiek euren pasarteak aipatzeak garrantzia berezia du etorkizunerako. Alde batetik euskararen aldaerak, esamoldeak eta moduak jasotzen direlako; bestetik, pertsona horien testigantzek herriaren historia eraikitzen laguntzen digutelako. Laster 300 herritako euskarari buruzko bideoak izango ditugu Wikipedian, bi proiektuen arteko lotura handituz.

Gehiago irakurri

722 argazki jaso genituen WikiLovesMonuments lehiaketan. Argazkilari profesional batek eta komunikabide bateko editore batek osatutako epaimahaiak lehenengo galbahea egin zuen, 26 argazki aukeratuz bigarren errondarako. Argazki horiek 1etik 5era arte puntuatu behar izan dituzte, ondoren. Eta baditugu jada argazki irabazleak! Euskal Herriko, Bizkaiko eta Bilboko argazki onenei saria ematen zien Azkue Fundazioak. Argazki asko jaso genituen, eta hiru irabazleak Bizkaikoak dira.

Euskal Herriko onena: Egunsentia Gaztelugatxen.jpg
Egilea: Ebaki
Egunsentia Gaztelugatxen

Bizkaiko onena: Bizkaiko zubia gauez
Egilea: Igerrak Elkartea
Bizkaiko zubia gauez

Bilboko onena: San Anton eliza
Egilea: Igerrak Elkartea
San anton eliza

Argazki hauek eta emaitzarik altuena lortu duten hurrengo 7ak nazioarteko txapelketara joango dira. Hauek dira hurrengo 7ak, berdinketa handi batekin.

Narros Jauregia
Egilea: Theklan
Narros Jauregia 2

Donostiako udaletxea
Egilea: Edorta Subijana
Donostiako udaletxea

Konstituzio plaza 03
Egilea: Edorta Subijana
Konstituzio plaza 03

Bizkaia zubia
Egilea: Ebaki
Bizkaia zubia

Konstituzio plaza 02
Egilea: Edorta Subijana
Konstituzio plaza 02

Zorrozako tailerrak
Egilea: Theklan
Zorrozako tailerrak - 1

Jasokundearen Eliza Errenterian elurtua
Egilea: MerZab
Jaskokundearen Eliza Errenteria Elurra

Irudia: aherrero. cc-by-2.0

WikiLovesMonuments bukatzear dagoen momentu honetan lehiaketa berria martxan dela iragartzeko unea heldu da. Eusko Ikaskuntza eta Elhuyar Fundazioak bultzatutako Ondarebideak ekimenarekin batera ibaien paisaiari buruzko lehiaketa antolatu dugu. Argazki eta artikulu edizio lehiaketa izango da, eta Euskal Herriko ibaien eta euren inguruan gizakiek sortutako ondare eta jarduerei buruzko artikuluak aberastea da helburua.

Gehiago irakurri

2010ean Herbehereetako wikilari talde batek “Wiki Loves Monuments” lehiaketa jarri zuen martxan. Helburua, herrialde horretako monumentu eta ondarearen inguruko argazki libreak jasotzea zen, mundu guztian zehar libreki erabili ahal izateko. Lehen urte horretan 12.500 argazki jaso zituzten eta, arrakasta ikusita, antolakuntza hedatzen hasi ziren: Europa mailan 2011n eta mundu mailan 2012tik aurrera.

Gehiago irakurri