Euskal WikiEmakumeok I.Topaketa Beasaingo Igartzako jauregian egin zen 2026ko martxoaren 7an. Topaketa Euskal Herriko 25 txokoetatik hurbildutako emakumeen topagune izan zen. Beasainen Aittu! Euskara Elkarteak sortu berri duen Beasainpedia proiektuaren testuinguruan sortu da WikiEmakumeok taldea eta bere lehen pausoak ematen dabil. Hasiera honetan Euskal WikiEmakumeok sarean elkar ezagutzeko eta elkarlana indartzeko topaketarik inoiz egon ez dela ikusita, lehena antolatzea erabakitzen da Durangoaldeko, Oarso-Bidasoako eta Ondarroako WikiEmakumeokekin elkarlanean.
Albiste orokorrak
Otsailaren 25ean “Digitalizazio librea euskal hezkuntza askatzeko” jardunaldia egin genuen Errenteriako Torrekuan, Talaios Kooperatiba eta Badalabekin elkarlanean. Hezkuntza eragileak eta irakasleak bildu ginen.
Goiza Wikikasi proiektuaren “Erronka Digitalak” ikas-egoeraren aurkezpenarekin abiatu genuen, Badalab eta Talaiosen eskutik. Bertaratu zirenei azaldu zitzaien zer den ikas-egoera hau, zein diren bere helburu pedagogikoak eta zergatik sortu den. Proposamenak ingurune digitala bere osotasunean ulertzea eta ikuspegi kritikotik lantzea du xede, eta gaur egungo paradigma digitalak dituen eraginen aurrean hausnarketa sustatzea. Ikas-egoeraren egitura ere xehetasunez aurkeztu zen: nola dagoen antolatuta, zein atal dituen, zer baliabide eta material eskaintzen dituen eta nola aplikatu daitekeen ikasgelan. Halaber, erabilera praktikorako gidalerroak eta irakasleentzako laguntza-materialak partekatu ziren.
Goiza borobiltzeko, Nora Salbotxen hitzaldia izan genuen: “Wikikas-egoerak: elkarrentzako egiten jakin”. Galdera nagusi bati erantzun zion: zergatik ikas-egoerak bai? Marko teoriko sendo eta interesgarria plazaratu zuen, trebetasunak, jakintza eta ezagutzak ekintza bihurtzen dituen hezkuntza-eredu baten alde eginez. Wikipediatik abiatutako ikas-egoerek edukiak sentitzera, pentsatzera eta egitera gonbidatzen gaituztela azpimarratu zuen.
Jardunaldia galdera-erantzunen tartearekin eta solasaldi aberasgarriarekin amaitu zen. Parte-hartzaileen ekarpenek eta interesak agerian utzi zuten digitalizazio librea eta ikuspegi kritikoa hezkuntzan lantzeko beharra eta gogoa badirela.
Eskerrik asko etorri zineten guztioi. Lanean jarraituko dugu, hezkuntza askatzeko bidean, Wikimedia eta ezagutza librea bidelagun.
Laburpen bideoa: https://youtu.be/PKkCjcniLc0
2026ko otsailaren 21ean zenbait boluntario elkartu ginen Lekeition. Alde batetik, bertoko Herripedia sortzeko asmoa zegoen eta bestetik Lekeitioko basilika aurrean elorri zuri berri bat landatzeko asmoa.
Bi kontu horiek uztartzea@Oraina wikilariaren ideia izan zen. @Oraina wikilaria, Etor lagunentzat, izan zen bi proiektu horiek pentsatu eta pentsatutakoa gauzatzeko bidean lagun batzuk animatu zituena.
Wikilari batzuen eta Lekeitioko lagun batzuei esker, Lekittopedia jaio zen 2026-02-21 hartan eta gero elorri zuri gazte bat landatu egin zuten Ruiz de Erentxundarrek, Guiller aitak eta Jokin semeak. Auzolana, gehien bat, bi horiekin solas egitea izan zen, aita-semeak ekarri baitzituzten elorri gaztea, landatzeko tresneria eta beharrezko material guztiak eta haiek jarri zuten euren besoen indarra. Hortxe geratu dira biak, udaberriaren zain; elorri zuri gaztea eta Lekittopedia, alegia.
Lekittopediaren jaiotza
@Oraina wikilariaren familiarteko batzuk, Atabaka taldeko lagun batzuk, @ksarasola, @GorkaAzk eta @Josi_Sierra wikilariak hurbildu ziren Lekittopediaren jaiotzan eta elorri zuri gaztearen landaketan laguntzera. Topaketa egin genuen Eusebio Erkiaga Kultur Etxean. Zorionez Lekittopedia jaio zen egunean WiFia itzuli zen Lekeitiora, aurreko aste osoa Internetik gabe egon baitziren herrian. Topaketaren ostean Independentziaren plazara joan ginen elorri zuri gaztearen landaketa ikustera.
Saltsa ikusita, edo aurreko egunetan jarritako kartelak ikusita, Lekeitiar espontaneo batzuk elkartu ziren basilika aurrean sortu zen taldearekin, tartean basilikako erretore ondarrutarra… Azkenik lekeitiar batzuek “Elorri zuri ganeko” ereserkia abestu zuten a cappella. Apaizak eta lekeitiar lagun batek egun handirako gordetzen den idazkun handia atera zuten eta elorri zuri gaztearen ondoan paratu zuten, non ereserkiaren hitzetan “ta errukia” falta den. (Baten batek pentsatu zuen ereserkiko hitz horiek idatzi zituenak errukia benetan falta dela erabakiko zuela bere garaian).
>> bideo-erreportajea <<
Aurretik, goizeko 10:30etan Lekeitiopedia > Lekittopedia herripediaren jaiotza ofiziala ospatu genuen.
Bertaratutako guztiok ginen, nolabait, @Oraina wikilariaren ezagunak Eusebio Erkiaga Lekeitioko Kultur Etxean egindako topaketan. Esate baterako, Etorren amaginarrebak ekarri zuen Lekeitioko argazki zaharren liburu bat, (ISBN eta egile eskubide informaziorik gabeko liburua), eta argazki digital batzuk telefonoan. Emakume hau bere lehen wiki-artikulua idazten animatu nahi izan zuen @GorkaAzk wikilariak… Eta animatu zen. Emakumea euskararekin ausartu ez, -ahoz normal egiten badu ere, irakurtzen eta idazten ausartu ez-, eta gaztelaniaz idatzi nahi izan zuen bere lehen artikulua. Pare bat argazki Commonsera kargatu eta gaztelaniazko testu bat argitaratzeraino iritsi zen @Adita2026 wikilari hasiberria. Denbora gutxian: “Hotel Zabalecua” es.wikipedia.org horretan argitaratuta zegoen. Tamalez artikuluari sendotasuna emateko erreferentziarik topatu ez, eta, konturatu orduko, zuhaitza landatzeko ordua iritsia zen. (Dena esan behar: “Hotel Zabalecua” artikulua berehala ezabatu zuten es.wikipedia.org horretatik, baina, hala ere, gaur egun bilatzaileek, eskatu gabe ere, erabiltzen duten AA demonio horiek direla medio, ezabatutako artikulu hura erakusten dute, Hotel Zabalecuaren beste erreferentziarik topatzen ez dutelako edo).
Laburbilduz: egun horretan Lekittopedia jaio zen eta elorri zuri gazte bat landatu zuten Lekeition.
Jokin eta Guiller Ruiz de Erentxun, ihartutako elorri zuriaren enborraren zati bat erakusten.
Mila esker egun horretan laguntzera hurbildu ziren guztiei, eta urrutitik ere lagundu zutenei, @Izaskun_Salazar kasu, (Beasainpedia izan da Lekittopediaren eredu nagusia).
Joan zen urtarrilaren 24an Euskal Wikilarion II. Topaketa egin genuen Gasteizen dagoen Arabako Arkeologia Museoan. Hogeita hamabost wikilari inguruk hartu genuen parte batzar orokorrarekin hasi eta hainbat ikastaro eta hitzaldi izan zituen egun osoko jardueratan.
Munduko ezagutza guztia bildu, antolatu eta irakurleei eskaintzea. Hori izan da entziklopedismoak bere hasieratik amestutako ideia. Entziklopediagintza Ilustrazioa baino lehen hasi bazen ere, Frantziako filosofoek ondu zuten Encyclopédiek arrakasta handia izan zuen, belaunaldiz belaunaldi, jakin beharreko guztia antolatzeko lanean. XX. mendean milaka entziklopedia-saltzaile aritu ziren etxez etxe aurrekoa baino nabarmen hobea, osoagoa, berrituagoa, ikasleentzat aproposagoa edo praktikoagoa zen entziklopedia hura saltzen. Euren familiaren hezkuntza eta kulturaz arduratzen zen etxe orok bat eduki behar zuen jabetzan. Aurrekoa baino osoagoa, berriagoa, aproposagoa.
Euskal Wikilarion Kultura Elkarteak urtero egiten duen batzarrarekin batera, egun osoko egitaraua antolatu dugu urtarrilaren 24an Gasteizen. Hitzaldiak, ikastaroak eta editatoia egingo dugu Arabako Arkeologia Museoan, Aiztogile kalean. Gurekin batera Wikipedia eta bere inguruko proiektuei buruz gehiago ikasi nahi baduzu, etor zaitez, lekua egingo dizugu eta.
Plazaratu da auzolanean Palestina eta Ekialde Hurbileko krisia (2023-2024) biltzen duen wikiliburua, asaldatu gaituen gatazka baten testigantza eta erradiografia Euskal Wikipedian
Artikulu honetan, wikiliburua sortu eta editatzeko prozesuaren eta hartutako erabakien berri ematen da
Iragan azaroan, ia urtebeteko ernaltze prozesu baten ondotik, argia ikusi du Palestina eta Ekialde Hurbila sutan (2023-2024) wikiliburuak, digitalki zein fisikoki argitaratua eta jada eskueran. Bertan, Euskal Wikipediako 25 artikulu biltzen dira, eta EUWPko artikuluetan zein wikiliburu fisikoan, askotariko irudien zein testuen txukuntze eta zuzenketa lan bat egin da maketatzailearekin batera. Dagoeneko wikiliburuaren bi aurkezpen egin ditugu, Donostiako Kaxilda liburudendan eta Durangoko Azokako Kabian.
EUSKARAZKO WIKILIBURU BAT UMOTZEN
Proiektu hau albisteetan ia egunero izan dugun albiste sortatik sortu da, Euskal Herriko gizartea inarrosi duen, gaituen, Palestinako eta Ekialde Hurbileko gatazka hotz, teknifikatu eta deshumanizatu handi batena. Eraso eta kontraeraso ugari jazo dira eta, segur aski, Israelgo agintariek zuzendu eta gauzatu duten palestinar herriaren genozidioak asaldatu gaitu nabarmenen. Bada, duela jada urtebete inguru, bildutako EUWPko albiste guztiak elkartuz, egitasmo bat jarri genuen abian: artikulu sakabanatu guztiak kontzeptu bakar batean biltzea, wikiliburu batean gorpuztua. Orduz gero, Iñaki Alegria eta biok aritu gara haren sustatzaile.
Palestina eta Ekialde Hurbila sutan (2023-2024) wikiliburua ez dugu lehendabiziko wikiliburua. Euskal Wikipedian, izan dira lehenago beste batzuk. Donostia Europako Kultur Hiriburua 2016 nazioarteko ospakizunaren uberan etorri ziren lehendabizikoak, hala nola Donostiapedia eta Haur eta Gazte literatura wikiproiektua, fisikoki argitaratuak. Luze gabe heldu zen Uliako Lorebaratzak wikiproiektu eta wikiliburua, eta azkenaurrekoa dugu Sukaldaritza Liburua (1) wikiliburua, Wikiliburuak plataforman oinarritua. Hor ditugu atera berriak ere Igeldoko historia eta istorioak wikiliburu kolektiboa (2) eta Matematika Diskretua ikasmaterialen wikiliburua (3), CC-BY-SA lizentziadunak. Wikiliburu hau, bestalde, crowdfunding bidez partzialki finantzatu den lehendabizikoa dugu, Itsulapikoa plataforma baliatuz (4).
Aldiz, hizpidea jarri digun wikiliburua da gertaeren albiste sorta bati buruz Euskal Wikipedian (EUWP) egindako lehena. Wikipedia askotariko ezagutzen topagunea da, eta gaurkotasuna hura elikatu eta emendatzeko iturburu agorrezina dugu: behin eta berriz sortzen diren albisteak. Wikilariek berezko sena izan ohi dugu sortzen den etengabeko emari hori Wikipediara ekartzeko. Nazioarteko gertaeretan, Ingelesezko Wikipedia (ENWP) izaten da lehenengoetakoa edizioari ekiten, berriok Wikipedian islatzen. Ez doa alferrik ENWPk, wikiliburuan aztertu aldian, 334.000 editore zituela batez beste (hileko aldaketa bat edo gehiago egin dituztenak) (5); EUWPk, berriz, 896 (6). Bi datuon arteko zuloa itzela da, bisitetan den bezala.
HAINBAT WIKILARI, EPE MUGATU BAT ETA LURRALDE ZABAL BAT
Wikiliburuan, 25 artikulu bildu ditugu, sei ataletan sailkatuak, edukia era koherente eta ulergarriagoan irakurri ahal izateko. Nola sortzen dira halako artikuluak? Albiste guztiek ez dute lekurik Wikipedian, euskal wikilari boluntarioek ez dugu hainbesteko ahalmenik. Aldiz, 2023ko urriaren 7ko goizeko lehen orduetan, albiste harrigarriak zetozen Ekialde Hurbiletik eta Palestinatik. Hurrengo egunean, Danwasd lankideak artikulua sortu zuen. Euskal Wikipedian gertatu ohi den bezala, ez gutxitan, itzulpen bidez sortu zuen artikulua, ordurako sortua zen ENWPko artikulua euskaratuz. Eduki Itzultzailea eginbidea (7) baliatu zuen horretarako, itzultzaile automatikoa, alegia. Urriaren 10etik, idazten duen honek hartu zuen batez ere artikulu hori eguneratzeko ekimena.
Epe honi buruz eta askotariko artikuluetan, gutxienez zazpi wikilarik egin dituzte ekarpenak, neurri handiagoan edo txikiagoan (Xabier Armendaritz, Danwasd, Oraina, Theklan, Ernestobanpiroa, Gorkaazk, Simba002 lankideek, eta idazten duen honek, Iñaki LLk, wikiliburuaren editore lanera ere sartua). Haiei bezala, esker onak baizik ez ditugu proiektu hau diruz bultzatu eta babestu dutenentzat, Wikiliburuan zerrendatuak (8), eta hainbeste gabe ere, oso baliozko alea jarri duten guztientzat. Hortxe nabarmendu nahi dugu ere Euskal Wikilarien Kultura Elkartearen ekarpena, proiektu honen babesle nagusia, eta proiektu hau aurrera ateratzeko abian jarri dugun crowdfundinga bideratzeko baliatu dugun plataforma: Itsulapikoa (9). Bildutakoa maketaziora eta inprimatzera bideratu da. Maketazioaren ardura Yolanda Isasik eraman du, eta azalaren diseinua Kote Camachorena da. Eskerrik asko guztiei.
Pentsatu ohi dugu albisteko gertaera batek denbora mugatua iraun ohi duela. Gertaera bat artikulu baten baliokidea izaten da Wikipedian, harekin erlazioa duten beste artikulu batzuetara estekatua. Uneren batean, artikuluak moztu behar izaten dira, lukainka luze baten itxura hartuko ez badu. 200.000 byte baino gehiagoko 39 artikulu daude EUWPn (10), eta ez dira batere motzak. Aldiz, Wikipediako irakurleek lehen paragrafoak besterik ez bide dituzte irakurtzen (11). Bada, urriaren 7ko gertaeren soka, zabalduz eta luzatuz joan zen. Israelek Gazako ofentsiba prestatu zuen eta gatazka zabaltzen joan zen, Zisjordania, Libano, Siria, Yemen, Siria eta Iranera.
Gertaera berrien lorratzean, wikilariek artikulu gehiago sortu zituzten eta, aldi berean, artikulu nagusiko atalak oinarri harturik artikuluak sortu ziren. Artikulu berrietako batzuk itzulpenak dira edo itzulpen zatiak dituzte, sarrien ingelesetik. Beraz, beste haietako datuez gain, euskarazko artikuluek nolabait haietako ikuspegia dakarte. Batzuetan, datuak atera ahala artikulu batean ematen den informazioa behin-behinekoa da. Alegia, 2020ko Beiruteko leherketak artikuluan gertatu zen bezala, datuak eguneratzen zihoazen eta, beraz, egun jakin bateko artikuluko edukiak (suntsipen maila, hildakoen kopurua, autoretzari buruzko hipotesiak) aldatzen ziren. Albiste askok une jakin bateko informazioa islatzen dute (breaking news deitzen duten hori). Dena den, ordu edo egun batzuen buruan aldaketak jazo direnean (”beroan”), datuak eguneratzeko ahalegina egin da.
ESTATISTIKA ETA KOPURU ALDAKORRAK KUDEATZEN
Bada, datuei buruzko desafio handienetako bat etengabeko suntsipenari eta heriotza eta baja kopuruei eta ehunekoei buruzkoa da. Datuak dinamikoak baitira, aldakorrak. Wikiliburu honek 2023ko urriaren 7tik 2024ko urriaren 7rako tartea lantzen du, hori izan baita ikuspegi estruktural batez eta jarraipen estuagoaz landu ahal izan den tartea. Artikuluetan adierazitako estatistikek data dute (bajak, eraikin eta zerbitzuen suntsipen maila), eta artikulu nagusietako baten, 2023-2025eko Israel-Palestina gatazka artikuluaren infotaulak aipatu epe horren azken eguneko datuak adierazten ditu. Epe horri buruzko artikuluez gain, Palestinari buruzko sarrera artikulua gehitu dugu, Palestinako eta Ekialde Hurbileko egungo ataka ulertzeko lagungarria delakoan.
Edizio lanean, artikulua jada maketatze fasean zela, infotaulako azken kopuru orokorrak aldatu behar izan dira, eta 2024ko urriaren 7ko datuak adierazi, urtebeteko epe horri dagozkionak jarri. Datu estatistiko orokorretarako erabilitako iturriak, Al-Jazeera hedabidearen “Live Tracker” web orriak (12), datu berrienak erakusten ditu. Ondorioz, antzeko datuak eta, segur aski, iturri berdinak darabiltzan Techforpalestine orrira jo da (13), datuen historia eskaintzen baitu. Bertako datuak bat datoz eskalada militar osoan Al-Jazeerak eskaini dituen datuekin, aldi berean hainbat euskal eta nazioarteko iturrik baliatua eta balioetsia. Hedabide horrek parametro jakin batzuetako datuen jarraipen sistematikoa egin du (zaurituak, hildakoak, suntsipena…).
ITURRIAK ETA TERMINOLOGIA EZTABAIDAGAI
Wikipediako iturrien zilegitasunak maiz jartzen du hizpidea. Ingelesezko Wikipediak (ENWP) iturri fidagarrien zerrenda bat du (14), eta FRWPk iturri fidagarriei buruzko eztabaida orri bat (15). Zerrenda horietan, ez da euskal hedabiderik aipatzen. EUWPk ez du halako zerrendarik, beharbada hobe ez egotea ere. Euskal Wikipediak egiaztagarritasunari buruzko politika bat du definitua eta onartua (16), Euskal Herriko eta euskarazko edizioaren errealitateari egokitua. Saihestu egin da, oro har, Israelgo iturriak baliatzea informazioa eskuratzeko. Israel bete-betean dago inplikatuta gatazkan. Israelek krisi honen hasieratik bertatik galarazi egin die kazetariei beren lana egitea eta gertaeren lekuko izatea eta, are, kazetariak jarri ditu jomugan. EUWPk krisi honetako kazetari erailen zerrenda bat du Gazako genozidioan hildako kazetariei buruz Zerrenda:Israelek Gazako genozidioan hildako kazetariak, ia denak Israelen erasopean hilak.
Hala izanik ere, Israelgo eragileek, IDF edo Israelgo Armadak berak, multimedia fitxategiz bete dute Commons plataforma, eta EUWPko artikuluotan haiek baliatu dira, egoki ikusi denean. Guztiz saihestu dira ad hominem kontsidera daitezkeen aipamenak, konnotazio politikoetako edo karga emozional handiko hitz puztuak (17), tipikoki «terrorista» eta «terrorismo». Izendapen hori arbuiatua da, oro har, erreferentziazko ENWPko estilo liburuan. Saihestekoa da, halaber, FRWPren arabera, etsaiei aplikatzen zaiolakoan eta ikuspuntu bat adierazten dutelakoan («POV»); ESWPk, berriz, ez du hitz hori esplizituki eragozten (Wikipedia:Manual_of_Style/Words_to_watch, Wikipédia:Termes_à_utiliser_avec_précaution Wikipedia:Palabras_a_evitar). Ekibokoa da, lausoa, edo instrumentalizatua (18)(19). Hala ere, ESWPk baliatzen du hala ekintzak nola pertsonak kalifikatzeko. EUWPk ez du era horretako hitz zerrenden orririk. Wikipedia funtzio denotatiboan oinarritzen da (ikus Euskaltzaindiaren definizioa (20), ez konnotazioan. Iturri batek edo albisteko norbaitek hitz hori baliatu badu, esplizituki ohartarazi da. Halaber, eztabaidagarriak diren baieztapen eta aipuei esaldi barneko atribuzioa gehitu zaie.
Genozidio izendapena eztabaidagai zabala izan da Wikipedia osoko hizkuntz proiektuetan. Krisi honen hasieran, Israeli berehala leporatu zitzaion genozidioa Euskal Herriko kale protestetan. Testigantza hori Wikipediako artikuluetan eta Commonsen bertan islaturik dago (21)(22). Wikiliburu honetan, gatazka eta hondamendi honek Euskal Herrian eragin dituen mobilizazio eta protesten jarraipen bat egin da, dudarik gabe biziki asaldatu baikaitu, eta Palestinarekin etengabeko elkartasun adierazpenak piztu dira. Albiste eta sinesmen irmo guztiengatik ere, artikuluak ez dira autore liburu batean bezala moldatu, Wikipedia ez baita horretarako lekua. Wikipediakoa objektibotasun ariketa bihurri bat baita. Zuhurtasunez jokatu da eta, luzaz, saihestu egin da esaldi barneko atribuziorik gabe genozidio hitza baliatzea. Argitaratutako iturrien arabera jokatu da: hobeto edo okerrago, genozidio terminoaren ikuspegi juridikoari eta nazioarteko ebazpenei itxaron zaie.
Dena den, edizioan, bilakaera kronologiko bat egon da. Egunez eguneko albiste eta irudi gordinen irmotasunaz gain, artikuluotan genozidio hitza balio osoz erabiltzeko mugarria NBEren eta Nazioarteko Justizia Auzitegiaren ekintzak izan dira, hala nola Francesca Albanese NBEren kontalari bereziaren txostena (23) eta aipatu Auzitegiaren ondorioak eta aginduak (2024ko urtarrilean, 24). Gerra hitza bera zalantzan jarri da gatazka honi buruzko Euskal Herriko argitalpenetan, eta, ondorioz, maketazio fasera arte egin behar izan dira aldaketak (Yolanda Isasi maketatzailearen lan onaren bidez) terminologia albait homogeneoena lortzeko: ”gatazka”, ”krisi” edo ”eskalada militar” hobetsi dira.
HIZKUNTZA ZUZENKETARI BURUZKO OHARRAK
Edizioan, artikuluetako terminologia aztertu da, hala nola errefuxiatuen ”kanpamentua, kanpalekua, esparrua” eta ”eremua” izenen arteko hautua. Gauza bera ote dira? Sinonimotzat erabil ote daitezke? Esparruek hesirik ote dute? Bestalde, testuetan, «suziri» eta «kohete» hitzak agertzen ziren. Lehena Euskaltzaindiaren Hiztegian aipatzen da, baina beste esanahi batekin (25). Berria egunkariaren estilo liburuak 3. adieran aipatzen du arma bat dela (26), koheteren sinonimo (27). Euskararen Erreferentziazko Corpusak ez du estatistikoki arma adiera lehenesten; izan ere, dudarik gabe, zerrenda estatistiko horretan, Berriak darabil gehien esanahi horrekin. Bestela, etxafuego esanahia gailentzen da, eta espaziontzi ere zenbaitetan (28). Wikiliburuan, ”kohete” lehenetsi da komunikatiboagoa delakoan, baina ”suziria” ere agertuko da.
Artikuluetako alde komunikatiboa ontzat jotzeko, hainbat orrazketa egin dira artikuluen gainean, lehendabizi EUWPn bertan, geroago maketazio fasean, pdf fitxategiaren gainean. Lehendabiziko orrazketan, ortografia akatsak zuzentzen dira, arakatzailearen ortografia-zuzentzaileak berak detektatuak (gehienetan). Zuzenketa ohikoenetako bat ulermena zailtzen duten alderdiei buruzkoa izan da: aditzaren atzerakarga konpontzea eta esaldi luzeak moztea. Hala ere, beldur naiz ez garela heldu denari erreparatzera. Erreparatu behar izan zaie, halaber, aditzen denborari: EUWPn, maizenean, artikuluak idazteko unean, gertaerak fresko daude, eta aditz partizipioa + orainaldiko aditz laguntzailea formulaz adierazi ohi dira («egin dituzte»). Denbora pasa ahala, ordea, aditzaren denbora iraganera pasa behar izaten da («egin zituzten»). Alderdi horiek irakurketa fasean atzeman ohi dira.
Ortografiari buruzko azken erabakia arabierazko izenen grafiari buruzkoa izan da. Hala Euskaltzaindiak (29, 30) nola Berriak (31) transkripziorako ortografia arauak eta jarraibideak zehaztu dituzte. Formalki, erraz identifikatzen dira jatorrizko testuetako “sh” letra multzoak ingelesez edo espainieraz transkribatuak direnean, euskaraz “x” jartzekoak, baita “ee” bokal multzoak ere, gure inguruko erdaretan oro har “i” letraz adieraziak, baita euskaraz ere. Bada, aintzat hartu dira arabierazko izenak euskaraz transkribatzeko ereduak eta, jada maketazio fasean ginela, arabierazko izenak euskaraz ematea. Gazako administrazio unitateen mapako izen nagusiak euskaratu dira (32), denak itzuli ez badira ere, asko baitira, eta formatua (png) ez da egokiena lan hori egiteko. Balio beza artikulu honexek dei egiteko mapa hori eta Ekialde Hurbileko beste batzuk osorik euskaratzeko!
ERREFERENTZIAK ETA INTERAKTIBITATEA
Wikiliburuaren edizio prozesuan, erreferentziak nola adierazi erabaki behar izan dugu. Iturriek ematen diote testuari egiazkotasuna. Gainera, EUWPko artikuluen helburuetako bat, baita proiektu honena ere, euskal iturriei bigarren bizitza bat ematea izan da. Izan ere, EUWP ez da autore lana edo ikerlan pertsonalen argitalpena, baizik eta jada argitaratuta dauden iturrien isla izatea, jatorrizko testua kopiatu gabe, non eta ez den hori berariaz baimentzen, CC-BY-SA lizentziaz. Hala izanik ere, artikulu bakoitzeko lehen hamar erreferentziak soilik atxiki dira, bestela neurrigabe luzatuko bailitzateke wikiliburuaren orri kopurua.
Bada, wikiliburuko artikuluen hasieran, QR kode bana adierazi da irakurleak zuzenean EUWPko artikulua kontsulta dezan. Artikuluen QRa erraz eskuratzen da, hura deskargatuz, WP artikulu bakoitzaren eskuineko zutabetik. Haren bidez, bai, irakurleak erreferentzia guztiak ikusi ahal izango ditu, baita artikuluaren kalitate balorazioak (bozkatuak zein automatikoak) eta wikiliburua janzten duten irudiak, bideoak zein mapak jatorrizko kalitatean, eta beste hainbat eginbide. Maketazioaren azken fasean, esteka bat gehitu dugu liburuaren 4. orrialdean, nahi duenak Commonsetik wikiliburua bera deskargatu eta erabil dezan (33).
BEHARREZKO LIBURUA
Wikipedia ezagutzaren bitarteko prekarioa da, ez da denetara heltzen, etengabeko bilakaeran da, dinamikoa da, aldakorra, interaktiboa, 2.0. Wikiliburu honek ihes egiten dio definizio horri, paperean finkatua den neurrian, baina premiazko testigantza zintzo bat biltzen du, atari bat da, ez soilik gertaera batzuena, baita iturri batzuena ere, garai baten erakusgarri. Aldaketak, hobekuntzak, espero daitezke EUWPko artikuluetan, jada erregistraturik dauden albiste eta informazioak denboraren joanean biribiltzeko eta fintzeko (hala izango ahal da!). Hala ere, gure hiztun komunitatea txikia da, eta EUWPkoa txikiagoa. Batez ere, wikiliburu honek (eta edozeinek) irakurlearen jarrera kritikoa eskatzen du.
Egin dira krisi lazgarri honi beste liburu batzuk, beste zoom eskala batzuetan, beste ikuspegi batzuekin, eta batez ere, kopuruari dagokionez, erdaraz. Alde horretatik, liburu hau tresna bat gehiago da urrun eta, aldi berean, hain gertu bizi dugun geopolitikaren kapitulu lazgarri honi buruzko dibulgazio, hezkuntza eta ikertze lanari bidea zabaltzeko, wikitua, euskal begiz eta Euskal Herritik.
2023an argitaraturiko “Igeldoko historia eta istorioak” liburuak ehundaka argazki eta hamaika kontakizun jasotzen ditu. Ahozko ondarean oinarrituta dago, igeldoarrek kontatutako bizipen eta istorioak baitira argitalpenaren ardatza. Liburu hau irabazi asmorik gabeko egitasmoa izan da, herritik herriarentzat egindakoa.
Urte amaiera aukera bikaina da atzera begiratu, datak eta gertakariak berrikusi, eta ezagutza pixka bat gehiago txukuntzeko. Horregatik, euskarazko Wikipedian erronka berezi bat jarri da martxan: 26 zenbakiarekin amaitzen diren urteetako efemerideak hobetzea.
Helburua sinplea da, baina esanguratsua: 2026. urteari ongietorria ematea eta iraganeko urte horietan gertatutakoa hobeto dokumentatzea. 26, 626, 1326, 1726 edo 1826 bezalako urteak lantzea proposatzen da, bakoitzean gertatutako jaiotzak, heriotzak edo bestelako gertaera aipagarriak osatzeko edo aberasteko.
Erronkan parte hartzeko, efemerideen artikuluak lantzeaz gain, horiekin lotutako biografiak edo bestelako artikuluak hobetu edo gehitu ahal dira. Gakoa loturak ondo jartzea da: gertakariak dagokion urtean eta egunean agertu behar du, testuingurua osatzeko.
Parte-hartzaile guztiek mezu berezi bat jasoko dute euren eztabaida-orrian. Gainera, lehen hiru sailkatuek postal berezia izango dute.
Erronka 2025eko abenduaren 16tik 31ra egongo da zabalik. Ekarpen handiak zein txikiak ongie torriak izango dira: efemeride bakar batek ere balio du ezagutza partekatzeko eta euskarazko Wikipedia elikatzen jarraitzeko.
Animatu parte hartzera eta denon artean eman diezaiogun 2026. urteari harrera ezin hobea Wikipedian!
_3.jpg){kind=link}
_3.jpg){kind=link}
.png){kind=link}
Donostiako Informatika fakultateko irakasle talde batek oinarrizko irakasgai baterako ikasmateriala wikiliburu formatuan argitaratu du. Erabaki hori euskarazko Wikiliburuak plataforma (https://eu.wikibooks.org/) indartzeko asmoz egin dute.
Liburuak Matematika Diskretuari buruzko gaiak jorratzen ditu. Informatika Fakultatean bai “Informatikaren Ingeniaritzako Graduan” eta bai “Adimen Artifizialeko Graduan” ere irakasgai batean landu egiten den alorra da. Informatikaz haratago, beste hainbat arlotan beharrezkoa den oinarrizko ezagutza matematikoa jasotzeko ere garrantzitsua da.
EHUko irakasle diren aldetik, euskarazko irakaskuntzarako testu hau landu eta argitaratu dute, ikasleari eskola-saioetan emandako azalpenetan sakontzeko lagungarri izango zaiolakoan.
Bi formatutan jarri dute eskuragarri: wiki formatuan eta PDF formatuan. Horrela, dinamikoagoa izan daitekeen wiki formatuarekin batera, wikiliburuak 2025ean duen bertsio zainduaren argazki finko bat bertan geratuko da.
Urtez urte, lan handia egiten da euskarazko liburugintzan bai EHUn, bai UEUn, bai Elhuyar-en, eta bai beste hainbat erakundetan ere; horien osagarri izan daiteke wikiliburuen aukera. Bide horrek euskarazko ikasmaterialgintza dinamizatzeko aukera berriak irekitzen ditu eta egileek bide berri hori bultzatu nahi izan dute.